Kącik liturgiczno-hagiograficzny

[Benedykt Orański]

Chciałbym przybliżać w tym wątku informacje nt. liturgii i życiorysy różnych świętych, którzy mają być dla nas przykładami jak kochać Boga i bliźnich.

1 XII 2024 r.

Dzisiaj w Kościele katolickim rozpoczyna się adwent. Jest to bogaty w symbolikę, czterotygodniowy okres przygotowania do Bożego Narodzenia oraz wzmożonego oczekiwania na koniec czasów i ostateczne przyjście Jezusa Chrystusa. Słowo adwent pochodzi od łacińskiego „adventus", które oznacza przyjście. Dla starożytnych rzymian słowo to oznaczało oficjalny przyjazd cezara. Dla chrześcijan to radosny czas przygotowania na przyjście Pana. Adwentowe czytania mszalne dotyczą m.in. dramatycznych nawoływań proroków, którzy zachęcają do nawrócenia, podkreślają zbliżający się kres czasu i ostateczne nastanie Królestwa Bożego. Równocześnie jednak Kościół przypomina o nadziei, jaka wiąże się z paruzją, czyli ponownym przyjściem Chrystusa - w każdej Mszy św. padają słowa: "abyśmy zawsze wolni od grzechu i bezpieczni od wszelkiego zamętu, pełni nadziei oczekiwali przyjścia naszego Pana Jezusa Chrystusa".

Najbardziej charakterystycznym zwyczajem adwentowym, zwłaszcza w Polsce, są roraty. Jest to Msza św. sprawowana ku czci Najświętszej Maryi Panny, zwykle wcześnie rano. Wierni, często w ciemnościach przenikniętych jedynie blaskiem trzymanych w ręku świec, wraz z Maryją czekają na wybawienie jakie światu przyniosły narodziny Zbawiciela. Z roratami związany jest zwyczaj zapalania specjalnej świecy ozdobionej mirtem, nazywanej roratką. Symbolizuje ona Maryję, która jako jutrzenka zapowiada przyjście pełnego światła - Chrystusa. Innym zwyczajem jest zawieszanie w kościele wieńca z czterema świecami oznaczającymi cztery niedziele adwentu. Z upływem kolejnych tygodni podczas rorat zapala się odpowiednią liczbę świec. Świece i lampiony tak często używane w liturgii adwentowej wyrażają czuwanie. Nawiązują one do ewangelicznych przypowieści m.in. o pannach mądrych i głupich. Światło jest też wyrazem radości z bliskiego już przyjścia Chrystusa. Nazwa "roraty" pochodzi od pierwszego słowa łacińskiej pieśni na wejście śpiewanej w okresie Adwentu - "Rorate coeli" (Niebiosa, spuśćcie rosę).

W liturgii adwentowej obowiązuje fioletowy kolor szat liturgicznych. Jako barwa powstała ze zmieszania błękitu i czerwieni, które odpowiednio wyrażają to co duchowe i to co cielesne, fiolet oznacza walkę między duchem a ciałem. Zarazem połączenie błękitu i czerwieni symbolizuje dokonane przez Wcielenie Chrystusa zjednoczenie tego co boskie i tego co ludzkie. Wyjątkiem jest III niedziela adwentu - tzw. niedziela "Gaudete" (radujcie się). Obowiązuje w niej różowy kolor szat liturgicznych, który wyraża przewagę światła, a tym samym bliskość Bożego Narodzenia. Adwent dzieli się na dwa podokresy, z których każdy ma odrębne cechy, wyrażone w dwóch różnych prefacjach adwentowych. W pierwszym podokresie czytane są teksty biblijne zapowiadające powtórne przyjście Zbawiciela na końcu świata i przygotowujące do spotkania z Chrystusem Sędzią. Dni powszednie w tym okresie przyjmują wszystkie obchody wyższe rangą (tzn. wspomnienia dowolne, obowiązkowe, święta i uroczystości). Drugi okres adwentuto bezpośrednie przygotowanie do świąt Bożego Narodzenia. W tym okresie w dni powszednie można obchodzić jedynie święta i uroczystości.

Pierwsze wzmianki na temat Adwentu jako okresu przygotowania do świąt Bożego Narodzenia pochodzą z IV w. W Rzymie zwyczaj ten znany był od VI w. i obejmował cztery tygodnie przed świętami. Przez pewien czas Adwent był okresem postu, co dalej jest zachowywane w liturgii wschodniej.

[Benedykt Orański]

2 XII 2024 r.

Wspomnienie bł. Rafała Chylińskiego, prezbitera

Melchior Chyliński urodził się w rodzinie szlacheckiej w 1694 r. Po ukończeniu szkól, w 1712 r. zaciągnął się do wojska, Opuścił je po trzech latach i wkrótce wstąpił do franciszkanów. Tam otrzymał imię zakonne Rafał. W 1717 r. przyjął święcenia kapłańskie.

Życie ascetyczne łączył z posługą misyjną. Przebywał w klasztorach w Radziejowie, Poznaniu, Warszawie, Kaliszu, Gnieźnie i Warce nad Pilicą. Najdłużej pracował w Łagiewnikach koło Łodzi i Krakowie. Z zapałem głosił kazania i prowadził katechizację, dał się poznać jako doskonały spowiednik. Szerzył apostolstwo miłości i miłosierdzie wśród biednych, cierpiących, kalek - dla których był troskliwym i cierpliwym opiekunem. Kiedy w 1736 r. wybuchła epidemia w Krakowie, niezwłocznie pospieszył z pomocą, opiekując się troskliwie chorymi i umierającymi. Nie dbając o swoje bezpieczeństwo, spędzał w lazarecie dnie i noce, wykonując wszelkie posługi przy chorych, pocieszając, spowiadając i przygotowując konających na śmierć. Po dwóch latach, gdy epidemia w Krakowie ustała, powrócił do Łagiewnik, gdzie opiekował się ubogimi, rozdając im jedzenie i ubranie. Zmarł 2 grudnia 1741 r. Beatyfikowany został przez Jana Pawła II w Warszawie w 1991 r.

Boże, Ty dałeś błogosławionemu Rafałowi Chylińskiemu, prezbiterowi, łaskę naśladowania Chrystusa pokornego i ubogiego oraz niesienia pomocy potrzebującym i chorym w duchu ewangelicznej miłości; † spraw, abyśmy za jego przykładem pełnili dzieła chrześcijańskiego miłosierdzia * i zasłużyli na przyjęcie do grona błogosławionych w Twoim królestwie. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Twojego Syna, † który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, * Bóg, przez wszystkie wieki wieków. Amen.

[Benedykt Orański]

3 XII 2024 r.

Wspomnienie św. Franciszka Ksawerego

Urodził się w 1506 r. na zamku Xavier w Hiszpanii. Był synem doktora uniwersytetu w Bolonii. W 1525 r. podjął studia teologiczne w Paryżu, gdzie poznał bł. Piotra Favre i św. Ignacego Loyolę. Wspólnie postanowili założyć nowe zgromadzenie.

W 1534 r. Franciszek złożył śluby zakonne, a w 1537 r. w Rzymie otrzymał świecenia kapłańskie. W 1540 r. papież zatwierdził Towarzystwo Jezusowe. Rok później Franciszek wyjechał do Indii jako wysłannik króla Portugalii i legat papieski. Mimo wielu przeszkód i ciężkiej choroby dotarł do Goa, gdzie założył seminarium. Pracował również w Malacce, na wyspach Moluckich, na przylądku Komoryn. W Koczinie i Basejnie założył kolegia jezuickie. Jako pierwszy misjonarz z Europy dotarł też do Japonii, gdzie ewangelizował w latach 1549-1551. Z heroicznym poświęceniem dotarł również do wyspy Sancian, w pobliżu Chin. Tam po ciężkiej chorobie zmarł w nocy z 2 na 3 grudnia 1552. Beatyfikowany został w 1619, a kanonizowany w 1622 r. W 1927 r. ogłoszony został wraz ze św. Teresą od Dzieciątka Jezus głównym patronem misji katolickich.

Boże, Ty przez misjonarską działalność świętego Franciszka Ksawerego pociągnąłeś do światła Ewangelii liczne narody, † daj wszystkim wiernym tę samą gorliwość w rozszerzaniu wiary, * aby na całej ziemi Kościół święty cieszył się z nowych wyznawców. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Twojego Syna, † który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, * Bóg, przez wszystkie wieki wieków. Amen.

[Benedykt Orański]

4 XII 2024 r.

Wspomnienie św. Barbary dziewicy i męczennicy

Niewiele wiadomo o jej życiu i okolicznościach śmierci, która nastąpiła prawdopodobnie ok. 305 r. w Nikomedii lub Heliopolis, w czasie nasilenia krwawych prześladowań chrześcijan.

Według legendy Barbara wywodziła się z rodziny pogańskiej. Ojciec oddał ją na naukę do Nikomedii, gdzie zetknęła się z chrześcijaństwem. Przyjęła chrzest i złożyła ślub czystości. Ojciec chciał siłą zmienić jej decyzję – uwięził ją w wieży, głodził i straszył. Gdy to nie pomogło, zdecydował się złożyć na nią donos do władz. Po okrutnych torturach i próbach upokorzeń, przed którymi osłaniał Barbarę anioł, została ona ścięta mieczem. Wykonawcą wyroku miał być sam ojciec Barbary, który po zabiciu córki zginął rażony piorunem.

Wszechmogący Boże, święta Barbara, męczennica, dochowała wierności Tobie aż do śmierci, † przez jej wstawiennictwo broń nas od wszelkich niebezpieczeństw * i w godzinie śmierci umocnij nas sakramentem Ciała i Krwi Twojego Syna. Który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, * Bóg, przez wszystkie wieki wieków. Amen.

[Konrad Radziwiłł]

Smutek w sercu człowiek odczuwa, kiedy ojciec śmierci wlasnego potomka chce. Smutne to czasy dla chrześcijan, smutne.

[Benedykt Orański]

Smutek w sercu człowiek odczuwa, kiedy ojciec śmierci wlasnego potomka chce. Smutne to czasy dla chrześcijan, smutne.

Wasza Królewska Mość!

Smutne to doświadczenie gdy bliscy przeciw sobie są z powodu wiary. Ale i o tym Chrystus Pan mówił: "Przyszedłem ogień rzucić na ziemię i jakże pragnę, ażeby już zapłonął. Chrzest mam przyjąć, i jakiej doznaję udręki, aż się to stanie. Czy myślicie, że przyszedłem dać ziemi pokój? Nie, powiadam wam, lecz rozłam. Odtąd bowiem pięcioro będzie podzielonych w jednym domu: troje stanie przeciw dwojgu, a dwoje przeciw trojgu; ojciec przeciw synowi, a syn przeciw ojcu; matka przeciw córce, a córka przeciw matce; teściowa przeciw synowej, a synowa przeciw teściowej". (Łk 12, 49-53) Wiara Chrystusowa wymaga ofiary z siebie nawet czasem kosztem oddania życia.

[Benedykt Orański]

5 XII 2024 r.

Wspomnienie św. Saby Jerozolimskiego, opata

Saba urodził się w 439 r. w Mutalasce koło Cezarei Kapadockiej. Od ósmego roku życia przebywał w klasztorze jako oblat (przyszły kandydat). Następnie prowadził życie mnisze w kilku klasztorach na Bliskim Wschodzie, aż wreszcie udał się do Palestyny. Nie był jednak zadowolony z życia tamtejszych mnichów, skażonych błędami monofizytyzmu. Za pozwoleniem przełożonego zamieszkał w skalnej grocie koło potoku Cedron za murami Jerozolimy. Wokół niego zaczęli się gromadzić uczniowie. Założył dla nich Wielką Ławrę - klasztor Mar Saba. Święty wystawił kościół, a dokoła niego cele mnichów, których liczba doszła do kilkuset. W Palestynie tworzył całe kolonie klasztorne.

W sporach doktrynalnych Saba opowiedział się za nauką Soboru Chalcedońskiego i zwalczał herezję monofizytyzmu. Wziął w obronę Samarytan, którym groziło wyniszczenie. Saba jest autorem „Typikonu” - księgi regulującej przebieg całorocznej liturgii. Została ona przyjęta przez cały Kościół Wschodni. Zmarł 5 grudnia 532 r. Jego relikwie były czczone w Mar Saba, a potem zostały przeniesione do Konstantynopola, wreszcie do Wenecji. W roku 1965 na życzenie papieża Pawła VI relikwie św. Saby zwrócono prawosławnym mnichom z Mar Saba.

Boże, dzięki Twojej łasce święty Sabba, opat, porzucił wszystko i wytrwale naśladował Chrystusa ubogiego i pokornego, † spraw za jego wstawiennictwem, * abyśmy wiernie dążyli do ewangelicznej doskonałości i dzieło, które w nas rozpocząłeś, doprowadź do końca na dzień Jezusa Chrystusa. Który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, * Bóg, przez wszystkie wieki wieków. Amen.

[Benedykt Orański]

6 XII 2024 r.

Wspomnienie św. Mikołaja, biskupa

Św. Mikołaj, biskup Myry, należy do najbardziej znanych i czczonych świętych. Do Bari, gdzie znajduje się jego grób, Urban II zwołał w 1098 r. synod, na którym próbowano znieść podziały w chrześcijaństwie. Do dziś ten starożytny biskup jest ukochanym świętym dzieci, kojarzonym z wymarzonymi prezentami pod choinką. Jego wspomnienie przypada 6 grudnia oraz 9 maja. Relikwie św. Mikołaja ma 6 polskich kościołów: katedra w Bielsku-Białej, bazylika w Bolesławcu i kościoły Pierśćcu, w Leśnej k. Żywca, w Kowalewie Pomorskim i w Lisowie.

Greckie imię Mikołaj (Nikolaos) oznacza „zwycięstwo ludu”. Mikołaj urodził się prawdopodobnie ok. 270 r. w Licji (południowe wybrzeże Azji Mniejszej) w miejscowości Patara jako jedyne dziecko zamożnego małżeństwa chrześcijańskiego. Od młodości wyróżniał się pobożnością i był bardzo wrażliwy na ludzkie nieszczęścia. Po śmierci rodziców dzielił się chętnie swoim majątkiem z biednymi. Gdy dowiedział się, że trzy córki ubogiego mieszkańca miasta nie mogą wyjść za mąż, gdyż ich ojca nie stać na posag, podrzucił im ukradkiem większą sumę pieniędzy. Wybrany biskupem Myry (Demre w dzisiejszej Turcji), Mikołaj podbił serca wiernych nie tylko gorliwością pasterską, ale także troską o potrzeby materialne wiernych. Zmarł, jak mówi tradycja, 6 grudnia między rokiem 345 a 352 w wieku prawie 70 lat. Podobno w chwili jego śmierci ukazały się anioły i rozbrzmiały chóry anielskie. Relikwie z Myry przywieźli 9 maja w 1087 r. do włoskiego Bari tamtejsi marynarze, chroniąc je przed muzułmanami, którzy podbili biskupią stolicę św. Mikołaja. Jest patronem marynarzy i rybaków.

Miłosierny Boże, pokornie Cię prosimy przez wstawiennictwo świętego Mikołaja, biskupa, † czuwaj nad nami wśród wszelkich niebezpieczeństw, * abyśmy bez przeszkód szli drogą wiodącą do zbawienia. Przez naszego Pana Jezusa Chrystusa, Twojego Syna, † który z Tobą żyje i króluje w jedności Ducha Świętego, * Bóg, przez wszystkie wieki wieków. Amen.




Relikwie św. Mikołaja we włoskim Bari

[Wilhelm Zygmunt von Zugdam]

A co gdyby do RON sprowadzić część relikwii Św. Mikołaja?

[Maurycy Orański]

Nie wiem czy cesarz się zgodzi. No chyba że zadziałamy jak Wenecjanie