.Kościół Przenajświętszej Maryi Panny

[Wilhelm Zygmunt von Zugdam]

Kościół Mariacki to największa na świecie świątynia wybudowana z cegieł.

Wnętrze świątyni

Ołtarz Koronacji Marii, widok na korpus z przedstawieniem Koronacji Marii i rzeźbione skrzydła.


Hans Memling, Sąd ostateczny, ok. 1470


Sakramentarium


Tablica Dziesięciorga Przykazań.


Zegar astronomiczny w kościele Mariackim


Organy i ambona



Chrzcielnica z fragmentami baptysterium


Ambona


Ołtarz Świętego Rajnolda z 1515 roku. Widok pierwszego otwarcia z malowidłami Joosa van Cleve


Ołtarz Jerozolimski, ok. 1497-1500, widok całości ołtarza otwartego

[Wilhelm Zygmunt von Zugdam]

Pochowani w Kościele Przenajświętszej Maryi Panny

[Wilhelm Zygmunt von Zugdam]

1.
Szymon Bahr, niem. Simon Bahr (1543-1606) był nobilitowanym mieszczaninem gdańskim, starostą berwałdzkim, bankierem i dostawcą królewskim.



Pochodził z patrycjuszowskiego rodu gdańskiego. Jego dziad Georg (1460-1524) był ławnikiem, a następnie rajcą Starego Miasta. Szymon należał do najbogatszych kupców gdańskich. Był dostawcą króla Szwecji Jana III, a następnie bankierem i dostawcą jego syna, Zygmunta III. 1591 został za swoje zasługi nobilitowany i adoptowany do rodu Dembińskich herbu Rawicz.
W marcu 1588 otrzymał w dożywotnią dzierżawę starostwo berwałdzkie (obecnie Niedźwiedzica), które po jego śmierci odziedziczył syn, także Szymon. Posiadał również dwa inne folwarki na Żuławach.
Poślubił Judytę Bartschin. Ich liczne potomstwo było skoligacone z wybitnymi rodami patrycjuszowskimi. Jedna z córek, także Judyta, została 1596 żoną Johanna Speimanna von der Speie, późniejszego burmistrza. Po śmierci teściów, Johann Speimann wzniósł obojgu monumentalny grobowiec w głównej świątyni Gdańska – kościele Mariackim.

[Wilhelm Zygmunt von Zugdam]

2.
Gerd von der Becke (ur. 1370 lub ok. 1380 zm. 7 grudnia 1430 w Gdańsku) – gdański polityk, burmistrz Gdańska w latach 1413-1430.

Był jednym z popleczników Krzyżaków w Gdańsku, cieszył się szczególnymi względami wielkiego mistrza krzyżackiego Henryka von Plauen, który w 1412 mianował go członkiem tzw. Rady Krajowej, powołanej głównie w celu łatwiejszego nakładania podatków na rzecz Zakonu.
W 1413 został wybrany burmistrzem Głównego Miasta Gdańska (Burgum Dantzike). W tym samym roku – w nagrodę za poparcie – otrzymał od Krzyżaków pobliską wieś Wrzeszcz.
Rok później doszło w Gdańsku doszło do zamieszek skierowanych przeciw Krzyżakom i popierającemu ich burmistrzowi. Becke został oskarżony o współodpowiedzialność za machinacje Zakonu w kwestii polityki monetarnej (dzierżawił mennicę krzyżacką). Jego dom i mennica zostały splądrowane, a on sam musiał się ratować ucieczką. Zaraz po opanowaniu rozruchów przez wojsko krzyżackie powrócił do miasta i odzyskał stanowisko. Przywódców buntu aresztowano, wielu ścięto, część ratowała się ucieczką. W 1418 oskarżyli oni burmistrza von der Becke o bezprawną konfiskatę majątku – udało im się nawet uzyskać wyrok skazujący go na banicję (przed sądem Zygmunta Luksemburczyka), jednak w obronie wystąpił Wielki Mistrz i Rada Miasta Gdańska.
Urząd Burmistrza Gerd von der Becke pełnił aż do śmierci 7 grudnia 1430. Przez cały ten czas był oddanym poplecznikiem Krzyżaków, za co otrzymał m.in. wsie Szklana Góra oraz Wojnowo. Pochowano go w kościele Mariackim, obok zmarłej wcześniej żony Demuth von Ummen.

[Wilhelm Zygmunt von Zugdam]

3.
Karl Friedrich von Conradi (ur. 25 czerwca 1742 w Gdańsku, zm. 12 lipca 1798 tamże) – był zamożnym mieszczaninem gdańskim, fundatorem szkoły nazwanej od jego nazwiska.


Jego ojcem był jeden z ostatnich przedrozbiorowych burmistrzów Gdańska Eduard Friedrich von Conradi, a matką Anna Elżbieta z d. Schwartzwald, córka burmistrza Johanna Carla Schwartzwalda i jedyna dziedziczka majątku Schwartzwaldów. Karl Friedrich nie poszedł w ślady ojca. W młodości podróżował po Europie zachodniej, gdzie zapoznał się z liberalnymi ideami oświeceniowymi. Był powiązany z wolnomularstwem. Król Stanisław August Poniatowski nadał mu tytuł szambelana. Po śmierci matki (1786) Karl Friedrich stał się dziedzicem znacznych dóbr ziemskich położonych na Żuławach Gdańskich (Mokry Dwór, Dziewięć Włók, Wiślina) i wysoczyźnie gdańskiej (m.in. Sulmin, Otomin, Rębowo, Jankowo, Głębokie, Bąkowo). Ponieważ nie ożenił się i nie miał spadkobierców, pod wpływem idei filantropijnych postanowił przeznaczyć swój majątek na utworzenie szkoły wraz z zakładem wychowawczym. Testament zawierający taką wolę został spisany 28 listopada 1794. Karl Friedrich Conradi zmarł cztery lata później w wieku 56 lat. Jego ciało złożono do grobu babki, Korduli Konstancji Hein, w kościele Mariackim w Gdańsku, gdzie do dziś istnieje upamiętniająca go płyta nagrobna.
Ufundowana przez niego szkoła, nazwana "Conradinum", rozpoczęła działalność w Jankowie niedaleko Gdańska, w 1801. Od 1900 znajduje się w nowej siedzibie, w gdańskiej dzielnicy Wrzeszcz.
W okresie Wolnego Miasta Gdańska imię Conradiego (Conradiweg) nosiła obecna ulica Stanisława Konarskiego w Gdańsku-Wrzeszczu

[Wilhelm Zygmunt von Zugdam]

4.
Eduard Friedrich von Conradi ur. 1 listopada 1713 w Gdańsku, zm. 4 kwietnia 1799, tamże – burmistrz i burgrabia królewski w Gdańsku.

Był synem majora Gottfrieda Conradiego, oficera w garnizonie gdańskim, i Korduli Kostancji z. d. Hein. Uczęszczał do Gdańskiego Gimnazjum Akademickiego, potem odbył dłuższą podróż po Europie, w trakcie której uzyskał gruntowne wykształcenie. W 1741 poślubił Annę Elżbietę, córkę burmistrza Johanna Carla Schwarzwalda i jedyną dziedziczkę rodowej fortuny. Uzyskał w ten sposób znaczne dobra ziemskie pod Gdańskiem. Po śmierci Anny (1786) poślubił w 1790 Renatę Wilhelminę Gralath, córkę burmistrza Daniela Gralatha. Z pierwszej żony miał syna Karla Friedricha (1742-1798).
W 1748 został ławnikiem, 1755 rajcą, 1760 sędzią. Od 1761 przez 32 lata był stale jednym z burmistrzów, w latach 1758, 1763, 1764, 1767, 1774 i 1777 piastował ponadto urząd burgrabiego. 1764-68 reprezentował Gdańsk na sejmikach Prus Królewskich oraz na koronacji Stanisława Augusta w Warszawie 25 listopada 1764. Jako przewodniczący (1775-1793) Kolegium Szkolnego (Collegium Scholarchale), zarządzającego szkołami w Gdańsku, wprowadzał reformy w duchu oświeceniowym, eliminując nauczanie w języku łacińskim i wprowadzając na to miejsce język niemiecki. Po zajęciu Gdańska przez Prusy w 1793 odmówił wejścia w skład nowo utworzonego Tymczasowego Magistratu. Mimo to, 30 maja 1798 otrzymał od wizytującego Gdańsk Fryderyka Wilhelma III tytuł hrabiowski.
Po śmierci został pochowany w kościele Mariackim w Gdańsku.

[Wilhelm Zygmunt von Zugdam]

5.
Arend Dickmann, właściwie Arend Dijckman ur. 1572 w Delfcie, zm. 28 listopada 1627 koło Gdańska – admirał polskiej floty wojennej, zwycięzca w bitwie pod Oliwą.

Arendt Dickmann był Holendrem, urodził się w 1572 roku w Delfcie. Od 1608 roku mieszkał w Gdańsku, gdzie był kapitanem i armatorem statku handlowego transportującego zboże i drewno dębowe. Należał do Związku Gdańskich Kapitanów Morskich.


W 1626 roku, podczas wojny polsko–szwedzkiej, wstąpił na służbę polskiego króla Zygmunta III Wazy. Przed bitwą pod Oliwą, 24 listopada 1627 roku został wyznaczony na stanowisko admirała (głównodowodzącego) polskiej floty biorącej udział w bitwie, na galeonie "Święty Jerzy". W czasie bitwy, 28 listopada 1627, będąc na pokładzie zdobytego już szwedzkiego galeonu "Tigern", poniósł śmierć na skutek trafienia w nogi przypadkową kulą artyleryjską (wystrzeloną prawdopodobnie z "Pelikanena" lub omyłkowo z "Latającego Jelenia").

Uroczysty pogrzeb na koszt króla miał miejsce 2 grudnia w Gdańsku, w kościele Mariackim. Przed trumną pędzono 33 pary powiązanych jeńców szwedzkich. Trumnie towarzyszyła kompania honorowa piechoty morskiej, królewscy komisarze i rada miasta.

[Wilhelm Zygmunt von Zugdam]

6.
Johann Gottfried von Diesseldorf (nazwisko pisane także: Diesseldorff, Dieseldorf, Disteldorf) ur. 15 listopada 1668 w Gdańsku, zm. 29 lipca 1745 tamże - gdański uczony, a następnie burmistrz i burgrabia Gdańska.



Jego ojcem był kupiec Johann von Diesseldorf, a matką Florentyna Holwel, córka Joachima Holwela. Uzyskał gruntowne wykształcenie w Gimnazjum w Toruniu oraz Gdańsku, na uniwersytetach niemieckich (Lipsk, Frankfurt nad Odrą) i niderlandzkich. 1693 doktoryzował się w Lipsku, a następnie wykładał na tamtejszym uniwersytecie. Później został profesorem Gimnazjum Akademickiego w Gdańsku. 2 czerwca 1699 poślubił w Gdańsku Adelgundę (zm. 2 września 1723), córkę burmistrza Johanna Ernsta Schmiedena. Po jej śmierci 17 listopada 1726 ożenił się z Sophie Amalie von Bagge, córką urzędnika z Saksonii-Coburg-Meiningen. 1700 został wybrany ławnikiem, 1707 rajcą, a od 1720 był burmistrzem Gdańska; w latach 1714, 1717, 1722, 1727 1730 i 1740 pełnił ponadto funkcję burgrabiego królewskiego w mieście.

[Wilhelm Zygmunt von Zugdam]

7.
Carl Gottlieb Ehler ur. 8 września 1685 w Gdańsku, zm. 22 listopada 1753, tamże – burmistrz Gdańska i matematyk.


Urodził się jako syn rajcy Carla Ehlera i jego żony Konstancji, córki burmistrza Nicolausa von Bodecka. W 1713 ożenił się z Anną Florentyną Frankenberger. Jego siostra, Adelgunda Konkordia, wyszła w 1708 za sekretarza Rady Miejskiej, późniejszego burmistrza i burgrabiego Johanna Wahla.

Wykształcenie zdobywał w Gdańsku (1700), Królewcu (1705), Frankfurcie n. Odrą (1706) i Lejdzie (1707). W 1720 był jednym z założycieli Societas Litteraria cuius symbolum virtutis et scientiarum incrementa, najstarszego towarzystwa naukowego na ziemiach polskich. Dzięki niemu środowisko gdańskich uczonych nawiązało kontakty z Akademią Nauk w Petersburgu. W latach 1735–1742, występując jako pośrednik gdańskiego profesora matematyki Heinricha Kühna, prowadził korespondencję ze słynnym matematykiem Leonhardem Eulerem na temat zagadnienia mostów królewieckich.

Od 1711 pracował w Radzie Miejskiej Gdańska, początkowo jako sekretarz, od 1722 ławnik, w 1727 został rajcą, w 1730 sędzią, a od 1740 do śmierci był jednym z czterech burmistrzów. W latach 1737 i 1743 piastował ponadto stanowisko burgrabiego królewskiego w Gdańsku.

W czasie wojny o sukcesję polską w latach 1733–1734 i oblężenia Gdańska przez wojska rosyjskie i saskie, wraz ze swoim szwagrem Johannem Wahlem był delegatem Rady Miejskiej, dokonującym uzgodnień z królem Stanisławem Leszczyńskim odnośnie do obrony miasta. Po kapitulacji, brał udział w sześcioosobowej delegacji gdańskich ordynków pod przewodnictwem Wahla, wysłanej w sierpniu 1734 do Petersburga w celu przebłagania carycy Anny i obniżenia narzuconej miastu kwoty „odszkodowania” w wysokości miliona talarów. Wielomiesięczne zabiegi pozostały bez rezultatów i w czerwcu 1735 delegacja powróciła do Gdańska z niczym. Pozytywnym rezultatem tej podróży było jednak, wspomniane wyżej, nawiązanie przez Ehlera kontaktów ze środowiskiem petersburskich uczonych.

W 1749 jako burmistrz wydał w sprawie bójki ulicznej wyrok, który został następnie podważony przez króla Augusta III, na skutek czego Ehler musiał jednemu z podsądnych wypłacić odszkodowanie w wysokości 439 fl.

Po śmierci pochowany w kościele Mariackim w Gdańsku.

[Wilhelm Zygmunt von Zugdam]

8.

Constantin (Konstantyn) Ferber, zwany starszym niem. Constantin Ferber der Ältere 9 czerwca 1520 - 15 lutego 1588 – wieloletni burmistrz Gdańska, burgrabia królewski w Gdańsku.



Urodził się w patrycjuszowskiej rodzinie gdańskiej jako najmłodszy syn burmistrza Eberharda Ferbera. W 1548 został ławnikiem, a 1549 członkiem Rady Miasta, a 1555 wybrano go jednym z burmistrzów.
Dzięki jego staraniom otwarto w 1558 wyższą szkołę ewangelicką, tzw. partykularz (łac. i niem. Particular), w dawnym klasztorze franciszkanów. Został pierwszym przełożonym szkoły na Starym Przedmieściu (później znanej jako Gdańskie Gimnazjum Akademickie) i przeznaczał na jej utrzymanie znaczne dochody ze swoich dóbr.
Prowadził politykę obrony przywilejów nadanych Gdańskowi, sprzeciwiając się wszelkim próbom ich ograniczania i ściślejszego zespolenia Prus Królewskich z Polską. Zajmował nieprzychylne stanowisko wobec Komisji Morskiej utworzonej przez Zygmunta Augusta, m.in. w 1568 nakazał uwięzić i stracić 11 kaprów królewskich, co doprowadziło do otwartego konfliktu miasta z królem. Wezwany przed sąd na sejmie w Lublinie w 1569 został oskarżony o obrazę majestatu, pozbawiony urzędu burmistrza i wraz z Johannem Proite uwięziony na rok w Piotrkowie. Uwolniony, gdy posłowie gdańscy przebłagali króla na sejmie warszawskim, powrócił do Gdańska i ponownie objął urząd burmistrza.
W czasie elekcji w 1575 poparł w imieniu Gdańska kandydaturę cesarza Maksymiliana II. Po uzyskaniu przewagi przez Stefana Batorego zalecał swojemu miastu ustępstwa i podporządkowanie się nowemu królowi. Przewodniczył delegacji na sejm walny obradujący jesienią 1576 w Toruniu, która przedstawiła propozycję uznania Batorego pod warunkiem potwierdzenia przez niego wszystkich przywilejów Gdańska. Wraz z innymi członkami poselstwa został ponownie uwięziony w Łowiczu. Po półrocznej niewoli powrócił do Gdańska i stanął na czele delegacji, która w Malborku składała przeprosiny na ręce Batorego.
Prowadził rozległy handel drewnem i zbożem z Niderlandami i Szwecją. Skupił i dzierżawił liczne posiadłości ziemskie wokół Gdańska. W swoich majątkach prowadził akcję osuszania bagien, osadzał kolonistów (Holendrów), zagospodarowywał odłogi, budował młyny i inne zakłady gospodarcze. Ponadto był bankierem, udzielał znacznych pożyczek Zygmuntowi Augustowi (np. 40 tys. talarów w 1571 roku), królowi szwedzkiemu Janowi III i księciu pruskiemu Albrechtowi Hohenzollernowi. Właściciel Lipców z karczmą Trzy Świńskie Łby oraz Niegowa, zwanego początkowo od jego imienia Konstantynopolem.
Po śmierci pochowany w kościele Mariackim w Gdańsku.